Zo verdwijnt een put
Hoe wordt een gasput dichtgemaakt?
Een kraan kun je weer opendraaien. Een put onder honderden meters cement niet. Scroll door de negen stappen zoals het Staatstoezicht op de Mijnen ze beschrijft; elke stap laat dezelfde put zien.
Zo verdwijnt een gasput, in negen stappen
Eerst moet het laatste gas eruit
Het gas dat nog in de put zit wordt eruit gehaald. Lukt dat niet anders, dan gaat een kleine rest bovengronds de fakkel in.
Een metalen plug zakt tot bij de zoutlaag
Onderin, ter hoogte van de zoutlaag op zo'n 2,9 kilometer, wordt een metalen plug in de verbuizing gezet. Die vormt de bodem waar al het cement daarna op rust.
Honderden kleine ladingen prikken gaatjes in de buitenbuis
Gerichte ladingen van ongeveer 3 tot 10 gram schieten perforaties in de buitenbuis, 20 tot 40 per meter over 50 tot 100 meter. Zo kan het cement straks langs de buis bij het gesteente komen; SodM benadrukt dat dit geen aardbevingen zijn.
Minimaal 50 meter cement bovenop de plug
Boven de onderste plug komt een cementkolom van minstens vijftig meter. Het cement loopt door de perforaties naar buiten en hecht daar aan het gesteente.
Drie maanden kijken of de afdichting het houdt
De afdichting wordt onder druk getest. Daarna blijft de put minimaal drie maanden aan de meetapparatuur voordat er verder gewerkt mag worden.
Daarboven nog meer cement, samen zo'n 400 meter
Hoger in de put volgen meerdere cementlagen, met tussenruimtes ertussen. Bij elkaar zijn die lagen ongeveer vierhonderd meter lang.
Zout water en een laatste plug rond 60 meter
Boven het cement komt een kolom zout water te staan, zwaar genoeg om de druk vast te houden. Rond zestig meter diepte gaat de laatste plug erin.
De put wordt onder het maaiveld afgezaagd
De verbuizing gaat er minstens drie meter onder het maaiveld af en krijgt een stalen deksel. De putkop en de rest van de installatie verdwijnen.
Bovengronds blijft er niets van te zien
De grond wordt gesaneerd en teruggebracht in de oude staat. Waar de put stond kan weer gras of gewas staan; de afdichting zelf blijft ondergronds achter.
De negen stappen komen van het Staatstoezicht op de Mijnen. Per put kan de volgorde iets verschillen; de tekening is een schema en niet op schaal.
Worden er explosieven gebruikt bij het afsluiten van gasputten?
Bij sommige putten wel. Het gaat om kleine, gerichte ladingen van 3 tot 10 gram per gaatje. Per meter buis komen 20 tot 40 van die gaatjes, over 50 tot 100 meter. Bij elkaar is dat 5 tot 30 kilogram explosief per put, verdeeld over honderden kleine ladingen. De gaatjes zorgen dat het cement door de stalen buis heen het gesteente raakt. bron: SodM
Cement en CO2
Bekend: minimaal 50 meter cement boven de onderste plug, minstens 3 maanden controle, daarboven cementlagen van samen ongeveer 400 meter, een laatste plug rond 60 meter diepte en afzagen minimaal 3 meter onder maaiveld.
Onze schatting per put (geen meting; de operator publiceert het werkelijke verbruik niet):
| Scenario | Binnendiameter | Pluglengte | Theoretisch volume | Droog cement | EPD | CO2e |
|---|---|---|---|---|---|---|
| laag | 0.16 m | 490 m | 9.9 m³ | 10.3 t | 600 kg/t | 6.2 t |
| centraal | 0.2 m | 510 m | 16 m³ | 18.9 t | 750 kg/t | 14.2 t |
| hoog | 0.24 m | 530 m | 24 m³ | 32.7 t | 900 kg/t | 29.5 t |
Formule: theoretical_volume_m3 = pi × (inner_diameter_m / 2)² × plug_length_m; co2e_tonnes = dry_cement_tonnes × epd_kgco2e_per_tonne / 1000. We rekenen met een cilinder van de binnendiameter en de voorgeschreven lengte; dat is een schatting, geen gemeten verbruik. bron: SodM
Nog niet openbaar: Werkelijk geïnjecteerd cementvolume per put; Cementtype en receptuur (bijv. klasse G, met of zonder toeslagstoffen); Productspecifieke CO2-factor (EPD) van de gebruikte cement; Aantal putten per techniek en per fase. Zodra werkelijke volumes en emissiefactoren openbaar worden, vervangen die deze schatting; de schatting blijft dan zichtbaar als correctie.
Bron: SodM, toekomstige sluiting van het Groningen-gasveld; SodM, waarom worden er explosieven gebruikt.